Konumu: Gökören (Bzaguakıt), Çorum ili Alaca ilçesine bağlı Aşkarawa-Abaza kökenli bir köydür. Alaca'nın 14 km kuzeyinde yer almaktadır. Gökviran adıyla kurulan köyün ismi sonradan değişerek Gökören olmuştur. Osmanlı arşivlerinde Gökviran adıyla geçmektedir. Köye verilen Abazaca isim Bzaguakıt ('Bzagua-köyü'), ilk yerleşen ailelerden biri olan Bzagua sülalesinden gelmektedir.

Gökören'in doğusunda Sultanköy (Abaza), kuzey batısında Kapaklı köyü (Kaberdey), kuzeyinde Kılavuz ve Keşlik köyleri, güneyinde ise Çatak köyü bulunmaktadır.

Tarihçesi: Tarih boyunca savaşlar ve işgallerle yüz yüze yaşamak zorunda kalan Kafkasya'da Ruslara karşı uzun yıllar boyunca sonu gelmez savaşlara girmişlerdir. Osmanlı imparatorluğunun zayıflayarak kendi topraklarını savunma pozisyonuna çekilmesiyle Ruslara karşı yalnız mücadele etme durumunda kalan Kafkasyalılar, 19. yy ortalarında ülkelerini işgal etmeye çalışan Ruslara nihai olarak yenilmeleriyle anavatanlarından sürülerek Osmanlı topraklarına (Anadolu, Balkanlar, Suriye, Ürdün, İsrail) yerleşmek durumunda bıraklımışlardır.

Gökören köyünün kurucuları, Kafkas sürgün dalgalarıyla Anadolu'ya gelen Abazaların Aşkarawa koluna ait ailelerdir. İlk yerleşimciler, bugün Kafkasya'da Rusya'ya bağlı bir Cumhuriyet olan Karaçay-Çerkes bölgesinden göç ederek tahminen 1860'lı yıllarda Gökören köyünü kurmuşlardır. .

Sülaleler: Ağüdza, Axba, Bzagua, Cad, Dibab, Dırbaş (Ardzınba), Halbad, Huşt, Liydze, Zecegua, Ajiy, Ğuhbet.

Nüfusu: Söylenenlere göre köyün ilk kurulduğundaki nüfusu 7 veya 11 hane idi. Köye ilk yerleşen aileler, kendileri ile birlikte gelmelerine karşın Tokat-Zile, Sivas-Şarkışla, Çorum-Alaca ve Yozgat bölgelerine serpiştirilerek yerleştirilen diğer akrabalarını ve tanıdıklarını da köye getirerek yerleştirmişlerdir. Böylece köydeki hane sayısı zamanla artarak 58 haneye kadar çıkmıştır. Köyde kışın 15 hane olan nüfus yaz aylarında 25 - 30 haneye ulaşmaktadır.

Sosyo-Ekonomik ve Kültürel durum: Köy camisi, ilk iskandan iki yıl sonra kerpiç duvarlarla mescit şeklinde yapılmıştır. 30 yıl kadar sonra da yeniden cami yapılmıştır. Yeni yapılan caminin duvarları köyümüzün kuzey batısındaki Akpınar Köyü yakınlarında bulunan kullanılmaz durumdaki kilise harabesinden ve mezarlık taşlarından getirilerek yapılmıştır. (Kaynak: Bzagua Hacı Murşit "Babam rahmetliden duydum" diyerek anlattı.) 1970 yılında cami tamamen yıkılarak tüm komşu köylerden ve tanıdık Çerkes köylerinden yardım toplanılarak yeniden yapılmıştır. Yeni cami yapılırken eski camide ki büyük ve Latin harflerle üzeri yazılı haç işaretli taşların büyük bir kısmını yeni camiyi yapan usta "haç işaretleri günah olur" düşüncesiyle haç resimlerini tahrip etmiş ve çoğunluğunu da görünmeyecek şekilde cami temeline koymuştur. Camide bu taşların çok azını tahrip edilmiş şekilleri ile görmek mümkündür.

Köydeki ilkokul ise 1960 yılında bir derslik, salon, müdür odası ve lojman olmak üzere köy insanlarının emekleri ve devletin malzeme katkıları ile yapılmıştır. Okul yapımıyla ilgili bir söylentiye göre 1932 yılında Gökören'e gelen ilçe kaymakamı köyün tertip düzenini beğenir ve köye ilk okul yapılması için öneride bulunur. Köyün ileri gelenleri önce teklifi kabul ederler sonra kaymakam gidince uzunca tartışmalara girerler köye yapılan okulun "köyün yapısını bozacağı" ve köye "gavurluk" getireceği gerekçesiyle karşı çıkarlar. Köyden ileri gelenlerden iki kişi kaymakama giderler köy halkının okul istemediğini söylerler. Sinirlenen kaymakam "Gökviran olacağına Akören olur" der ve okul Akören Köyü'ne yapılır.

Ovalık bir alana kurulan Gökören köyünün sakinleri, geçimini tarım ve hayvancılıktan sağlamaktadır. Buğday, arpa, nohut, mercimek, şeker pancarı ve soğan ekimi yapılırken ekim alanlarının sulanmasında köy göletinden ve havuzundan yararlanılmaktadır. Köyde bulunan havuz 1967'de, sulama ve amatör olarak balıkçılık amaçlı kullanılan gölet ise 1986'da yapılmıştır.

Köyün 11.000 dönümü bulan arazisinin 8.000 dönümü tarıma elverişli olup diğerleri mera olarak kullanılmaktadır. Ancak tarıma uygun alanların yaklaşık 3.000 dönümü köy yabancılara satılmıştır. Şu anda tarım amaçlı kullanılan arazi toplam 5.000 dönüm civarındadır.

Gökören'de iki çeşme ve her evde terkos suyu bulunmaktadır. İlk kurulduğunda kerpiç duvarlı toprak damlı evler zamanla değiştirilerek yenilenerek betonarme ve kiremit çatılı evlere dönüşmüştür.