Yerleşimleri: Abazalar yada Rusların adlandırmasıyla Abazinler, ağırlıklı olarak Büyük Kafkas dağlarını yaran Büyük Zelençuk, Küçük Zelençuk, Kuban ve Kuma nehirlerinin üst kesimlerindeki vadilerde yoğunlaşan köylerde otururlar. Karaçay-Çerkes Cumhuriyetindeki 13 Abaza köyünün yanısıra Kislavodsk kenti yakınlarında da 2 Abaza köyü bulunmaktadır.

Etnik kökenleri: Abaza halkının etnik şekillenmesini soydaşları olan Abhazlarla birlikte anlatmak gerekir. Her iki topluluk da M.Ö. 1000'li yıllarda Karadeniz Bölgesinde bugünkü Sohum ile Tuapse arasındaki topraklara yerleşmeye başlayan Proto-Abhaz kabilelerden doğmuslardir. Bu kabilelerin devamı olarak M.S. 8. yy'da tarih sahnesine çıkan Apsil, Abazg, Sanıg ve Misimyan adlı boyların bir araya gelip bir federasyon oluşturmasıyla Abhaz uluslaşması gerçekleşmiştir. Böylelikle 8. ve 9. yüzyıllarda Abaza toplumu ortaya çıkmıştır.

Kuzey-Batı Abhazya'da Bzip nehrinden Tuapse'ye kadar uzanan bölgede yasayan Abazgların, Abaza ulusunun doğması surecinde odak noktası oldukları kabul edilir. Abazalar, 13.-14. yüzyıllarda Kuzey Kafkasya'ya göç edene kadar bu topraklarda yaşamaya devam etmişlerdir. Kuzeye yönelen Aşuwa (Tapanta) Abazalarin goçünü Aşkarawa Abazaların göçü takip eder. 18. yy tarihî kayıtlarında göç eden tüm Abaza boylarının isimlerinin yer alıyor olması, bu tarih itibariyle Abazaların daha kuzeydeki topraklara göçünün tamamlanmış olduğunu göstermektedir.

Göç hareketine katılmayarak Karadeniz kıyılarında yaşamaya devam eden bir kısım Aşkarawa Abazalar, zamanla diğer Abhaz ve Adige boylarına karışmışlardır. Abazalar, 15.-16. yy yazılı kaynaklarından başlayarak baskın savaşçı kimlikleriyle tanınmışlardır.

Çoğunlukla Osmanlı-Rus savaşlarına paralel seyreden Kafkas-Rus mücadelesinin 1864 yılında sonlanmasıyla diğer Kafkas halkları gibi Abazalar da bir tercih yapmak zorunda bırakılır. 1862 tarihli Çarlık buyruğu ile Abazaların Laba ve Bela nehirleri arasında yasamakta oldukları topraklardan ayrılarak daha kuzeydeki Kuban dolaylarındaki düzlüklere yerleşmeleri ya da Kafkasya'yı terketmeleri istenir. Abazalarin büyük bölümünün göç seçeneğini tercih etmesi sonucunda 1880 yılında bölgede yaklaşık 50.000 Abaza'dan geriye sadece 9.921 Abaza kalır. Üçte ikisi Aşuwa Abazalardan oluşan bu nüfus, Çarlık görevlilerince Kuban bölgesinde belirlenen yeni topraklara yerleştirilir.

Nüfusları:

Yukarıdaki nüfus verilerinde de görüleceği gibi her ne kadar nüfusta sürekli bir artış gerçekleşmekteyse de anadili bilme yüzdesinde bir azalma yaşandığı da açıktır.

9 Haziran 1957'de Karaçay-Çerkes Özerk Bölgesinin kurulmasıyla tüm Abaza köyleri biraraya gelmiş oldu. 1920'li yılların ortalarında bazı Abaza köylerin isimleri Bolşevik Rus müfettişlerce ideolojik gerekçelerle değiştirilmiştir. Örnegin, "Lou"nun bir bey ismi olduğu öne sürülerek Khubina-Loukt köyüne “Kubina adı verilirken bir diğer köy Guım-Loukt’ın ismi ise Krasnıy Vostok olarak değiştirilmiştir.

Dinî yapıları: Abazalar, bölgelerinde 17.-18. yüzyıllarda pagan inanışların ve Hıristiyanlığın yerini alan İslâm'i benimsemişlerdir. Gerek Kafkasya, gerekse Türkiye'deki Abazalrın tamamı müslümandır. Sünni-Müslüman ekolüne dahil olan Abazaların halk inanişları arasında halen Paganizm ve Hıristiyanlık dönemlerinden kalma birtakim inanç kırıntılarına rastlanmaktadır.

Eğitim ve Kültür: Abazaca'nın eğitim dili olarak okullarda okutulması, ancak 1923 yılında Tobil Talustan tarafından Latin-esaslı bir Abaza alfabesinin oluşturulması sonrasında gerçekleşmiştir. Bu uygulama, ancak 6 yıl süreyle devam ettirebilmiştir. 1938 tarihinde çıkan yeni Sovyet yasaları, Abazaca'nin ancak Kril karakterli bir alfabeyle yazılmasını zorunlu kılmakla kalmamış, eğitimde Rusça dışında diğer dillerin kullanılmasına da yasak getirmiştir. Böylelikle 1938'den başlayarak Kril karakterli yeni Abaza alfabesiyle bir yandan düz yazı ve tiyatro alanında yapıtlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Bununla eş zamanlı olarak da Abazaca bir gazete de yayın hayatına merhaba demiştir.